Espainian, araudia nazioarteko eta Europako eskakizunetara egokituz joan da.
Espainiako Konstituzioak berdintasuneko eta sexuaren arabera ez diskriminatzeko eskubidea barne hartzen du eta horrez gain, botere publikoei berdintasuna benetakoa eta eraginkorra izateko baldintzak sustatzeko betebeharra ezartzen die. (14. eta 9.2. artikuluak). Magna Cartak berdintasun legala sartu du ordenamendu juridikoan.
Langileen Estatutua arau bat da, non araupetzen den, sexua dela-eta diskriminaziorik egin ahal izan gabe, lanerako betebehar eta eskubidearekin lotutako alor guztiak, ogibidea eta lanbidea askatasunez aukeratzea, norbanakoaren eta familiaren premiak asetzeko ordainsari nahikoa jasotzea, etab..
Berdintasun-araudia ordenamendu juridikoan jaso izanaren ondorioz, arau hori behin eta berriro aldatu behar izan da.
Lan-arriskuen prebentzio-araudia araudi-arkitektura batez osatuta dago, hainbat errege-dekretu bidez zabaltzen den 31/1995 Legea buruzagi duena. Une honetan eta Lan Segurtasun eta Osasunari buruzko Espainiako Estrategiak ezartzen duen bezala, berrikusten ari dira.
Martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoa, gizonen eta emakumeen arteko berdintasun eraginkorrari buruzkoa. Finkatutako testua: Nagusiki 2019. urtean aldatu zen lege organiko horrek lan-esparruarekin lotutako nobedade garrantzitsuak hartu ditu barne, emakumeen eta gizonen arteko tratu- eta aukera-berdintasuneko eskubidea eraginkor bilakatzeko, hain zuzen ere, emakumeekiko diskriminazioak ezabatuz.
IV aukera-berdintasuneko lanerako eskubidea izenburupean, honako hauekin lotutako alderdiak bildu ditu:
- Emakumeen enplegagarritasuna hobetzea.
- Negoziazio kolektiboan berdintasuna sustatzea.
- Berdintasuna eta kontziliazioa.
- Berdintasun-planak eta berdintasuna sustatzeko bestelako neurriak.
- Delituak egitea eta laneko sexu-askatasunaren eta osotasun moralaren aurkako bestelako jarrerak agertzea prebenitzeko neurri zehatzak.
- Sexu-jazarpena eta sexuagatiko jazarpena prebenitzea.
Urriaren 13ko 902/2020 Errege Dekretua, emakumeen eta gizonen arteko ordainsari-berdintasunari buruzkoa: ordainsari-berdintasunari buruzko alorrean neurri zehatzak ezartzen dituen Errege Dekretua. Bertan, garatzen dira esparru horretan emandako diskriminazioa identifikatzeko eta zuzentzeko eta haren aurka borroka egiteko, beharrezko baldintzen alde eginez eta dauden oztopoak kenduz. Funtsezko alderdiak:
- Ordainsari-gardentasunaren eta balio bereko lanarengatik ordainsari bera derrigorrez jasotzeko printzipioa.
- Ordainsari-gardentasunerako tresnak: ordainsari-erregistroa eta ordainsari-ikuskaritza.
- Lanpostuen balorazioa hitzarmen kolektiboetan.
Irailaren 6ko 10/2022 Lege Organikoa, sexu-askatasunaren berme integralari buruzkoa: LLege organiko horren xedea da sexu-askatasunerako eskubidea erabat bermatzea eta babestea eta sexu-indarkeria guztiak ezabatzea, baita lan-esparruan kontuan hartu behar diren nahitaezko alderdiak ere:
- Prebentzioa eta sentsibilizazioa lan-eremuan.
- Delituak eta sexu-askatasunaren eta osotasun moralaren aurkako beste jarduerak, lantokian, egitea saihesten duten lan-baldintzak, sexu-jazarpena eta sexuagatiko jazarpena bereziki azpimarratuz.
- Prozedura zehatzak horiek prebenitzeko eta biktimen salaketak edo erreklamazioak bideratzeko, baita eremu digitalean jasandakoak ere.
- Enpresek sentsibilizazioa sustatuko eta prestakuntza eskainiko dute, euren zerbitzura dagoen pertsona oro sexu-indarkerien aurka erabat babesteko.
- Emakumezko langileek betetzen dituzten lanpostuen arriskuen balorazioaren barruan, behin eta berriro errepikatzen diren lan-arriskutzat sartu beharko dute sexu-indarkeria, eta emakumezko langileei horri buruzko prestakuntza eta informazioa eskaini beharko diete.
- Gune publiko seguruak: lan-inguru seguruak eta irisgarriak emakumezko langileentzat.
190. Hitzarmena Lanaren Nazioarteko Erakundea (LANE) indarkeria eta jazarpena lan-mundutik ezabatzeari buruzkoa:
Espainia atxiki zaion Laneko Nazioarteko araua. Indarrean sartu zen 2023ko maiatzaren 25ean.
Hori funtsezko dokumentua da emakumeen eta gizonen arteko lan-berdintasuna lortzeko. Pertsona orori aitortzen dio indarkeriarik eta jazarpenik gabeko lan-mundu bat, honela definituz: «onargarriak ez diren jarreren eta praktiken multzoa, edo aipatutako jarreren eta praktiken mehatxuak, bai behin bakarrik izan eta bai behin eta berriro errepikatzen badira, kalte fisikoa, psikologikoak, sexuala edo ekonomikoa eragiten edo eragin badezakete». Indarkeria eta jazarpena barne hartzen ditu, generoa dela eta, sexu-jazarpena barne.
Hitzarmen horrek kontuan hartzen du lan-esparrua etengabe aldatzen ari den errealitate anitza dela, eta lanean ez ezik, lanarekin lotutako edo haren emaitza moduan ere eman daitekeen indarkeriari eta jazarpenari erreparatzen die. Hots, honako hau hartzen du kontuan:
- Lan fisikoaren tokia, gune publikoak eta pribatuak lantokiak direnean.
- Lanarekin lotutako leku-aldaketak, bidaiak, jazoerak edo gizarte- eta prestakuntza-jarduerak.
- Lanarekin lotutako bestelako lekutan, non langileari ordaintzen zaion, non atsedena hartzen duen edo non, jaten duen, non komunak eta aldagelak erabiltzen dituen. Hau da, guztiek erabiltzen dituzten guneak, hala nola jantokia, hartzen dira barne.
- Lanarekin lotutako komunikazioetan, baita informazioaren eta komunikazioaren teknologien bidez egindakoak ere.
- Enplegatzaileek hornitutako ostatua.
190. Hitzarmenak eta 10/2022 LOk sexu-askatasunaren berme integralari buruzkoa, enpresak diskriminaziorik gabeko eta emakumeen aurkako indarkeriarik gabeko lan-inguruak lortzen saiatzera behartzen ditu.
5/2023 Errege Lege Dekretua, ekainaren 28koa, Ukrainako gerraren ondorio ekonomiko eta sozialei erantzuteko, La Palma uhartea berreraikitzen laguntzeko eta beste kalteberatasun-egoera batzuei erantzuteko zenbait neurri hartu eta luzatzen dituena; Europar Batasuneko zuzentarauen moldaketa, merkataritza-sozietateen egitura-aldaketei dagokienez eta gurasoen eta zaintzaileen familia-bizitza eta bizitza profesionala kontziliatzeari buruzkoa; eta Europar Batasuneko Eskubidea betearazi eta betetzeari buruzkoa.
Errege Lege Dekretuaren bidez, Espainiako ordenamendu juridikoa Europar Parlamentuko eta Kontseiluko 2019ko ekainaren 20ko 2019/1158 Zuzentaraua aldatu zen, gurasoen eta zaintzaileen familia-bizitza eta bizitza profesionala kontziliatzeari buruzkoa.
Zuzentarauak erantzun egokia ematen dio familia eta laneko erantzukizunak batera artatzeko egoerari, hainbat eskakizun zehatzen esparruan eta horiei jarraiki, besteak beste, berdinagoak diren lan-harremanak eta sexuagatik ez diskriminatzearen printzipioaren aplikazio eraginkorra. Aipatutako zuzentarauak dio lanpostuak adingabeak haztetik eta mendekotasuna duten pertsonak eta adinekoak zaintzetik ondorioztatzen diren gorabehera desberdinetara egokitu behar direla, eta hainbat baldintza eraginkor ezartzen ditu, zereginak modu orekatuan banatzeko eta erantzunkidetasunez jarduteko.
Laburbilduz, zuzentaraua aldatzeak martxoaren 1eko 6/2019 Lege-Errege Dekretuaren hobekuntzak eta ekarpenak aberasten ditu, emakumeen eta gizonen artean, enpleguan eta okupazioan, tratu- eta aukera-berdintasuna bermatzeko premiazko neurriei buruzkoa, eta emakumezkoen jardunaldi bikoitza edo baimen luzeak bezalako gaietatik haratago egiten du, lan-formula malguen eta lanera joaten ez den egun-kopurua murriztearen alde. Horrek guztiak lan-esparruan benetako berdintasunean aurrera egiteko aukera ematen du, adiskidetze-eskubidea benetan aitortuz, langile ororen eskubideetako beste bat gisa.
Estatu mailako araudia
